Anneke Bär - van der Drift

Ouders

Dyscalculie


Marieke zat halverwege groep vier toen haar ouders zich zorgen begonnen te maken. Ze bleef moeite houden met rekenen. De sommetjes tot twintig lukten nog steeds niet; Marieke telde alles op haar vingers. Ze klaagde vaak over die stomme rekenles; ze had er echt een hekel aan. Haar juffrouw gaf aan dat ze bij de andere lessen enthousiast meedeed, maar dat Marieke zodra de rekenles was aangekondigd, heel stil werd en zich het liefst helemaal terugtrok.
Uit onderzoek bleek dat Marieke s intelligentie gemiddeld was, maar dat ze wel een achterstand in ruimtelijk-visuele vaardigheden bleek te hebben waardoor het rekenen moeizaam verloopt. Daar wordt nu samen met een remedial teacher aan gewerkt.

Dyscalculie betekent letterlijk niet kunnen rekenen. Met de intelligentie is niets aan de hand; deze is meestal normaal. Kinderen met dyscalculie hebben hardnekkige problemen met het leren en het vlot en accuraat toepassen van rekenen of wiskunde. Het lukt deze kinderen niet om zich de basisvaardigheden van het rekenen die op school worden geoefend, eigen te maken. Er is sprake van stoornissen in de cognitieve ontwikkeling (moeite met de verwerking van kennis en informatie) die betrekking hebben op het automatiseren van het getalbegrip.
Wanneer er sprake is van ernstige rekenproblemen oftewel dyscalculie, dan doet zich dat vanaf jonge leeftijd voor. Ondanks gerichte hulp zullen deze kinderen weinig vorderingen maken. Aan het einde van de basisschool hebben kinderen met dyscalculie een rekenachterstand van minimaal 2 jaar.

Een aantal kenmerken van dyscalculie

  • kinderen met dyscalculie blijven simpele trucjes gebruiken, zoals het tellen op de vingers. Ze doen dit ook bij hoge getallen;
  • het kind weet bij sommen onder elkaar niet meer waar de cijfers moeten staan. Ook het opschrijven en overschrijven van getallen kan tot verwarring leiden. Bijvoorbeeld, bij het getal 42 zeggen wij eerst de twee en dan de vier. Sommige kinderen schrijven dan 24;
  • het kind vergeet getallen tijdens het rekenen. Het korte termijngeheugen laat ze in de steek;
  • het kind blijft fouten maken, ook in een stapsgewijze aanpak.

Wat zijn de oorzaken?
De oorzaak van dyscalculie is (nog) niet duidelijk. Onderzoek is volop in ontwikkeling. Er zijn wel aanwijzingen dat dyscalculie erfelijk is. Daarnaast wijst neuropsychologisch onderzoek erop dat de oorzaak mogelijk te vinden is in de uitval van specifieke hersengebieden. Voorzichtigheid is echter geboden. Deskundigen schatten dat 2-3% van alle kinderen dyscalculie heeft. Dyscalculie is niet te genezen.

Wat zijn de gevolgen voor het kind?
De gevolgen van dyscalculie gaan verder dan rekenproblemen op school. Deze kinderen hebben er moeite mee om afspraken, als regels bij vermenigvuldigen en delen, te onthouden die wij met z n allen gemaakt hebben. Dit omdat ze die afspraken niet logisch vinden. Men zegt ook wel: De directe beschikbaarheid van feiten en afspraken wordt niet of onvoldoende ontwikkeld.
Dit leren onthouden van bepaalde afspraken is niet alleen belangrijk bij het rekenen maar ook bij andere dingen in het dagelijks leven. Bijvoorbeeld bij het klokkijken, het omgaan met geld (waardoor ze niet vlot kunnen betalen bij de kassa), het lezen van de vertrektijden op het station enzovoort.
Wanneer dyscalculie op school niet tijdig wordt herkend, kan het kind onnodig veel problemen krijgen met rekenen en later met wiskunde. Omdat dit frustrerend kan werken, kunnen deze kinderen emotionele problemen ontwikkelen zoals een negatief zelfbeeld en faalangst.

Hoe weet je zeker dat je dyscalculie hebt?
Een aanwijzing voor dyscalculie is de aanwezigheid van rekenproblemen die niet minder worden met extra oefeningen of gerichte hulp. Dit, terwijl er op andere vakken wel goed/voldoende gepresteerd wordt. Om zeker te weten of er sprake is van dyscalculie is onderzoek nodig, wat op deze praktijk plaats kan vinden. Tijdens dit onderzoek wordt gekeken hoe het kind rekentaken uitvoert en of dit aansluit bij zijn/haar basiskennis. Een andere verklaring voor rekenproblemen kan namelijk zijn dat de gehanteerde rekenmethode niet goed bij het kind aansluit.
Naast onderzoek naar het rekenen wordt ook het taalniveau onderzocht. Rekenen heeft namelijk ook veel met taalbeheersing te maken. Naast deze twee aspecten kunnen er ook emotionele redenen zijn waardoor het kind moeite heeft met leren rekenen. Ook dit kan in deze praktijk onderzocht worden.

Hoe kun je geholpen worden als je dyscalculie hebt?
Uit het onderzoek volgt een plan van aanpak waarin wordt geadviseerd hoe het rekenprobleem het beste op school kan worden aangepakt en of het kind persoonlijke begeleiding nodig heeft. Ook kan het onderzoek ertoe leiden dat onze praktijk een dyscalculieverklaring uitschrijft. Hiermee heeft het kind op de basisschool en in het voortgezet onderwijs officieel recht op hulpmiddelen en/of voorzieningen bij schoolonderzoeken en examens.

Een voorbeeld van een plan van aanpak kan zijn dat een gespecialiseerde remedial teacher aan de hand van de onderzoeksresultaten, een behandelplan gaat opstellen. Dit behandelplan wordt besproken met de school zodat een manier gevolgd wordt om het rekenprobleem hanteerbaar te maken. Zowel op school als bij de persoonlijke begeleiding in onze praktijk moet steeds dezelfde methode worden gevolgd zodat het kind deze kan aanleren. Dit zgn. automatiseren moet onderhouden worden en dus geregeld worden geoefend.
In het voortgezet onderwijs wordt verder gekeken naar extra voorzieningen. Gedacht kan o.a. worden aan extra tijd bij opgaven en proefwerken, het toestaan van een rekenmachine en het gebruiken van schema s met daarop oplossingsstrategieen.

Tips voor thuis
Steun uw kind en geef het vertrouwen. Laat zien dat u positief kijkt naar de toekomst van het kind.


Meer weten over dyscalculie?

Website voor rekenen/wiskunde op het basisonderwijs

Oudervereniging voor kinderen met ontwikkelingsstoornissen

http://www.balansdigitaal.nl/stoornissen/dyscalculie/

Kennisnet, vragen en antwoorden over dyscalculie

 

 

Praktijk voor leer- en gedragsadviezen, telefoon 035-623 10 89
Locatie Hilversum (tevens postadres): Utrechtseweg 8, 1213 TS Hilversum
Locatie Huizen: Visserstraat 53, 1271 VE Huizen (ingang Noorderweg tegenover huisnr. 22)
De praktijkassistente is telefonisch bereikbaar op werkdagen van 9.00 uur tot 12.00 uur. U kunt natuurlijk ook mailen.